DİŞ HEKİMLİĞİNDE AFT VE UÇUK

AFT NEDİR?

Ağızda diş eti, dil, yanak, damak gibi hassas bölgelerde oluşan, ortası beyaz kenarları kırmızı renkli, oval veya yuvarlak şekilli ve ağrılı ağız yaralarına aft denir. Aft, kişide hassasiyet ve acı hissi oluşturabilir. Bu nedenle kişi konuşma, yemek yeme, sıvı alımı ve hatta tükürüğünü kontrol etme gibi fonksiyonları yerine getirirken zorlanabilir. En sık görülen ağız hastalıklarından biri olan aft; immünolojik, genetik, hematolojik ve mikrobiyolojik sebeplerden ortaya çıkabilir.

AFT NEDEN OLUŞUR?

• Vitamin, demir eksikliği: Özellikle folik asit ve B12 vitaminlerinin gereğinden az olması ağızda yara oluşumuna neden olabilir.
• Kimyasal tahriş
• Genetik yatkınlık
• Gıda hassasiyeti: Çikolata, gluten, süt, fındık, fıstık, badem, incir, domates, limon, inek sütü, çilek, turşu, sirke, baharatlı, tuzlu ve acılı yiyeceklere karşı hassasiyet gelişebilir.
• Bağışıklık yetmezliği: lupus ya da HIV gibi vücudun bağışıklık sistemine saldıran hastalıklar aft oluşumuna yol açabilir.
• Stres ve kaygı
• Fiziksel travma: Ağıza darbe almak, yanak ısırmak, sivri bir cisimle ağız içinin tahriş olması, çok sıcak içecek veya yiyecekler tüketmek, diş telleri ve protezler örnek olarak verilebilir.
• Hormonal dengedeki değişiklikler
• Sigara içmek
• Alerji
• Hastalıklar: Kronik iltihaplı bağırsak hastalığı, çölyak hastalığı (ince bağırsak mukozasının kronik hastalığı), Behçet hastalığı (vasküler iltihap), el, ayak ve ağız hastalığı.
• Virüsler ve bakteriler
• Ağız kanseri

AFT TEDAVİSİ

Aftlar çoğu zaman zararsızdır ve bulaşıcı değildir. İyileşme süresi aftın boyutuna bağlı olmakla birlikte genellikle kendi kendine iyileşir. Küçük aftların iyileşmesi 1-2 hafta sürerken büyük aftlar için bu süreç aylar alabilir. Büyük aftlar iyileştikten sonra ağız boşluğunda izler görülebilir.

Aftın sebep olduğu rahatsızlık ve ağrıyı daha kısa sürede gidermek için bazı basit çözümler uygulanabilir:

• Fındık, kızarmış ekmek gibi sert gıdalar, asitli içecekler ve tuzlu ve acı besinlerden uzak durmak.
• Alkollü ve gazlı içecek tüketimini azaltmak.
• Stresten mümkün olduğunca uzak durmak.
• Mineral ve vitamin takviyesi almak.
• Yemek öncesi aft tedavisi için üretilen krem veya gargaralar kullanmak.
• “2% hydrogen peroxide” solusyonuna batırılan pamuk ya da gazlı bez ile aft bölgesini temizlemek.

UÇUK NEDİR?

Dudak, ağız, dil, yanak içi veya diş etinde yaralar ile kendini gösteren ve herpes simpleks virüsüne bağlı olarak ortaya çıkan bir enfeksiyon durumudur. Tıp literatüründe “herpes labialis” ya da “oral herpes” olarak isimlendirilir. Bu yaralar genelde dudağın çevresinde kümeler halinde, içi sıvı dolu ve ağrılı kabarcıklar şekilde ortaya çıkar. Ayrıca dil de dahil olmak üzere cilt üzerinde herhangi bir yerde de ortaya çıkabilirler. Kesin bir tedavisi yoktur ve zaman zaman dudak ve çevresinde tekrar görülebilir.

 

UÇUK NEDEN OLUŞUR?

Virüs, virüsü taşıyan biriyle  temas yoluyla  veya dudak kremi, çatal bıçak takımı, jilet gibi enfekte nesnelerin kullanımı yoluyla bulaşabilir.

Çoğu insan 20 yaşına kadar HSV-1 virüsü ile karşılaşır ve enfekte olur. İlk enfeksiyondan sonra virüs, yüzdeki sinirsel dokularda uyku haline geçer. Daha sonraki dönemlerde zaman zaman aktif hale gelerek tekrarlayan enfeksiyonlara neden olabilir. Hastada görünen bir yaranın olması virüsün en bulaşıcı haline örnektir. Fakat herhangi bir belirti olmasa bile virüs başkalarına bulaşabilir.

Uçuğun tekrarlanmasına neden olan  bazı durumlar; güneş ışığına uzun veya yoğun maruz kalma, ateş, duygusal stres,hormonal değişiklikler,ameliyat, fiziksel yaralanmalardır.

UÇUK TEDAVİSİ ve UÇUKTAN KAÇINMA YOLLARI

Tedaviler; görülen semptomlara, kişinin yaşına ve genel sağlığına bağlı olarak değişiklik gösterir. Tedavide kullanılabilecek bazı yöntemler:

• Enfekte bölgeyi temiz ve kuru tutmak
• Probiyotikler: Elma sirkesi, yoğurt, lahana turşusu gibi yiyecekler bağışıklık sistemini güçlendirir. Düzenli olarak tüketilirse uçuk çıkması önlenebilir.
• Antioksidan vitaminler, mineraller, enzimler, yağ asitleri ve enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olan çeşitli hormonlar içeren aloe vera jeli.
• Herhangi bir ikincil bakteriyel enfeksiyon için antibiyotik tedavisi
• Topikal antiviral kremler
• Oral antiviral ilaçlar
• E ve C vitamini bakımından zengin besinler tüketmek
• Yabancılar ile temastan kaçınmak, ortak havlu vs. kullanımından uzak durmak

 

AFT VE UÇUK ARASINDAKİ FARKLAR NELERDİR?

• Uçuk nadiren ağız içinde, genellikle ağız dışında oluşur.
• Aft ise yalnızca ağız içerisinde meydana gelir.
• Aft bulaşıcı değilken uçuk bulaşıcıdır.
• Aftın oluşumu henüz tam olarak açıklanamamıştır, uçuk bir virüs enfeksiyonudur.

Sağlıklı günler dileriz.